Katedra budząca zdziwienie

Wielu studentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, widząc w planie swoich studiów przedmiot o nazwie “Filozofia” bądź “Etyka biznesu” zastanawia się zapewne, po co mają wgłębiać się w rozważania o naturze bytu, sposobach poznawania świata, czy hierarchii wartości moralnych. Jedni z autentycznym zainteresowaniem, drudzy z zaprawionym lekceważeniem sceptycyzmem, a jeszcze inni z udawaną obojętnością przychodzą na pierwsze zajęcia. Naszym – pracowników Katedry Filozofii – zadaniem jest udowodnić im, że zapoznanie się z podstawowymi problemami “królowej nauk” nie będzie zmarnowaniem ich czasu, lecz odkryciem przed nimi fundamentalnych pytań oraz odpowiedzi, przed którymi stoi ludzkość od momentu, kiedy pierwsi jej przedstawiciele zaczęli zadawać sobie równie trudne jak intrygujące pytania o sens swego życia, dobro i zło, istnienie świata, metody jego naukowego odkrywania.

Brzmi to może trochę górnolotnie, ale gdzie w dzisiejszym, pełnym nerwowego pośpiechu i zabijającej głębię poważnego namysłu powierzchowności w opisywaniu oraz wartościowaniu otaczającej nas rzeczywistości mają młodzi ludzie szukać trwałej podstawy swej egzystencji, jak nie w zgłębianiu odwiecznych zagadnień filozofii?

Istniejąca od 1983 roku w obecnej formie organizacyjnej Katedra Filozofii (wcześniej Zakład Filozofii, przed nim Zakład Filozofii i Socjologii, a na samym początku – od 1962 r. – Katedra Filozofii) stara się sprostać tym oczekiwaniom, rozbudzając w studentach UEK zainteresowanie tym, czym nie interesują się na co dzień reprezentanci innych nauk.

Początki naszej Katedrze dał prof. dr hab. Leszek Kasprzyk, a od samego początku pracował w niej prof. dr hab. Adam Węgrzecki, pełniąc funkcję kierownika od 1983 r. (wcześniej stał na czele Zakładu) aż do przejścia na emeryturę. Wtedy zastąpił go prof. UEK dr hab. Kazimierz Sosenko. Od października 2012 r. pracami Katedry kierowała prof. UEK Janina Filek. Od 2016 r. kierownikiem Katedry Filozofii jest prof. UEK dr hab. Leszek Kusak.

Od początku roku akademickiego 2010/2011 Katedra składa się z dwóch zakładów: Filozofii Człowieka, którą kieruje prof. UEK dr hab. Leszek Kusak oraz Etyki i Filozofii Społecznej pod przewodnictwem prof. dr. hab. Janiny Filek. W skład pierwszej wchodzą: prof. UEK dr Piotr Augustyniak, dr Jerzy Bukowski, dr Dobrosław Kot, w skład drugiej: prof. UEK dr hab. Kazimierz Sosenko, dr Katarzyna Guczalska, dr Inga Mizdrak, dr Tomasz Kwarciński. Sekretariat Katedry prowadzi mgr Wioleta Gaweł.

W świeżej i wdzięcznej pamięci mamy osoby, które przeszły od nas w ostatnich latach na inne uczelnie (dr hab. Czesława Piecuch i prof. dr hab. Czesław Porębski) lub na emeryturę (dr Leopold Zgoda, prof. dr hab. Adam Węgrzecki), a z którymi studenci starszych lat mieli jeszcze zajęcia.

Od wielu lat Katedra ma siedzibę w budynku Biblioteki na drugim piętrze, dwa lata temu część pracowników (głównie z Zakładu Etyki i Filozofii Społecznej) przeniosła się do pomieszczeń w świeżo wyremontowanej kamienicy przy ul. Rakowickiej 16 na czwartym piętrze.

Jeszcze nie tak dawno prowadziliśmy zajęcia dydaktyczne wyłącznie z filozofii. Przemiany polityczno-społeczno-gospodarcze po 1989 r. nałożyły na nas obowiązek poszerzenia oferty dydaktycznej o filozofię społeczną, filozofię i religie Wschodu, a zwłaszcza o etykę biznesu i pokrewne etyki szczegółowe: zarządzania, stosunków międzynarodowych, funkcjonowania instytucji publicznych, itp. Potrzeba wykreowania i ciągłego rozbudowywania nowych przedmiotów wynika z ducha czasów, znaczonych w równej mierze ogromnym rozwojem przedsiębiorczości, jak potrzebą uświadomienia przyszłym ekonomistom, że oprócz zrozumiałej pogoni za zyskiem, ich działalność powinna być motywowana także dążeniem do przestrzegania wysokich standardów moralnych oraz krzewienia zasad społecznej odpowiedzialności biznesu.

Staramy się być elastyczni i dostosowujemy się do potrzeb Uczelni, wynikających z procesu bolońskiego. Uczymy na wszystkich trzech poziomach: pierwszym, drugim i trzecim, a także dodatkowo bierzemy udział w kształceniu pedagogicznym asystentów i studentów. Zauważalny udział przedmiotów wykładanych przez nas na studiach doktoranckich pozwala sądzić, że znajdujemy uznanie w oczach społeczności uczelnianej.

Są w naszej Katedrze osoby zajmujące się tradycyjnymi działami i problemami filozofii, są też specjaliści od rozważania moralnych dylematów życia gospodarczego. Pod względem kadrowym jesteśmy jedną z silniejszych Katedr Wydziału Gospodarki i Administracji Publicznej. Ale nie osiadamy na laurach, chcemy zintensyfikować zespołowe badania naukowe, czemu ma służyć wyodrębnienie dwóch zakładów. Prowadzimy seminaria dyplomowe i magisterskie, niektórzy z nas pełnią też rolę promotorów prac doktorskich, bronionych na UEK.

Pracownicy Katedry zawsze aktywnie angażowali się w życie wspólnoty akademickiej, także pełniąc rozmaite funkcje we władzach Wydziału, w Senacie i w wielu komisjach. Warto wspomnieć, że od 2012 r. prof. dr hab. Janina Filek nieprzerwanie piastuje stanowisko Pełnomocnika Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie ds. Osób z Niepełnosprawnością. W 2016 r. została powołana na Prorektora ds. Komunikacji i Współpracy UEK, a także Przewodniczącą Komisji KRASP ds. Wyrównania Szans Edukacyjnych.

Jakkolwiek wielką uwagę przykładamy do dydaktyki i nie wzbraniamy się przed podejmowaniem obowiązków organizacyjnych, to jednak z taką samą determinacją podchodzimy do rozwoju naukowego, co znajduje wyraz w osiąganych stopniach naukowych i publikacjach. Wydaliśmy wiele prac w języku polskim i obcych, w tym książek: “Społeczna odpowiedzialność biznesu jako nowa wersja umowy społecznej” prof. dr hab. Janina Filek, “Homo Polacus: eseje o polskiej duszy” prof. UEK dr hab. Piotr Augustyniak; artykułów:  “Między przeznaczeniem a wolnym wyborem: przygodność człowieka w filozofii Alberta Schweitzera” prof. UEK dr hab. Leszek Kusak, “Społeczna odpowiedzialność biznesu – sprzeczności, nadużycie etyczne, znaczenie idei” dr Katarzyna Guczalska, “Przestrzeń międzyludzka w powieściach Fiodora Dostojewskiego” dr Jerzy Bukowski, “Światłocienie wolności w filozofii Karola Wojtyły i Józefa Tischnera” dr Inga Mizdrak.
W listopadzie 2016 r. ukazała się praca zbiorowa pod red. Marcina Gorazdy, Łukasza Hardta, Tomasza Kwarcińskiego pt.: Metaekonomia. Zagadnienia z filozofii ekonomii”. To książka w formacie handbooka – pierwsza tego typu pozycja w polskiej literaturze. O książce opowiada m.in. Prof. Uskali Mäki z Uniwersytetu Helsińskiego, który napisał do niej przedmowę.

Więcej poniżej:

https://www.youtube.com/watch?v=OPGxiD4RMx4

Każdy z pracowników Katedry ma inne zainteresowania i wynikające z nich przemyślenia, którymi dzielimy się na zebraniach naukowych. Ponieważ wszyscy wyszliśmy jednak w pewnym sensie spod ręki prof. dr hab. Adama Węgrzeckiego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli filozofii człowieka i aksjologii w Polsce, właśnie ta problematyka najczęściej przewija się w naszych pracach naukowych, chociaż nie brakuje i rzetelnych rozważań historycznofilozoficznych, bo przecież – jak głosi popularne powiedzenie – dzieje filozofii są jednym wielkim przypisem do Platona, a także podejmowania trudnych i nowatorskich zagadnień z zakresu etyki biznesu.

Nasi pracownicy mierzą się m.in. z zagadnieniami, które podejmowali tacy myśliciele jak Platon, Mistrz Eckhard, Kant, Hegel, Nietzsche, Husserl, Ingarden, Jung, Buber, Scheler, Hartmann, Tischner, Jan Paweł II.

Warto też wspomnieć o jeszcze jednej formie działalności. Od połowy lat 90. organizujemy cykliczne ogólnopolskie konferencje z etyki biznesu. Spotkania te cieszą się sporym uznaniem środowiska etyków gospodarczych w Polsce, o czym świadczy niezawodny udział w nich czołowych przedstawicieli tej dziedziny.

dr Jerzy Bukowski